Những kết quả đáng ghi nhận

Trước kia, xã Tế Lợi (Nông Cống) không có chợ. Người dân trong xã phải trao đổi hàng hóa tại chợ tạm tự phát ven đường. Tháng 11-2015, khi doanh nghiệp tư nhân Truyền Thành hoàn thiện đầu tư xây dựng chợ Chùa Thông, người dân trong xã và các vùng lân cận được buôn bán, kinh doanh trong khuôn viên chợ sạch, đẹp, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm với nhà chợ chính rộng 1.000m2. Đại diện Phòng Kinh tế Hạ tầng, UBND huyện Nông Cống, cho biết: Chợ Chùa Thông là một trong những chợ được đầu tư, xây dựng kiên cố, khang trang và hoạt động hiệu quả. Không chỉ hoàn thiện cơ sở vật chất, công tác điều hành, quản lý chợ của doanh nghiệp cũng thay đổi hoàn toàn về chất so với mô hình quản lý truyền thống. Hiện, trên địa bàn huyện Nông Cống có 26 chợ; trong đó, có 7 chợ đã hoàn thiện công tác chuyển đổi cho doanh nghiệp quản lý, khai thác. Trong năm 2018, huyện Nông Cống sẽ hoàn thiện thủ tục chuyển đổi thêm 3 chợ là: Chợ Chuối, chợ Minh Thọ trên địa bàn thị trấn Nông Cống, chợ Trầu trên địa bàn xã Công Liêm.

Thanh Hóa hiện đang là địa phương dẫn đầu cả nước về thực hiện chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ. Theo số liệu từ Sở Công Thương, toàn tỉnh hiện có 94/396 chợ đã được đầu tư, xây dựng bằng nguồn vốn XHH; trong đó, có 84 chợ hoàn thành công tác chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ và đã đưa vào hoạt động, 10 chợ thu hút đầu tư xây dựng mới. Tổng nguồn vốn XHH đầu tư xây dựng chợ đạt 1.291 tỷ đồng. Có thể nói, chủ trương XHH đầu tư xây dựng chợ đã đạt được kết quả nhất định. Các chợ từ thành phố tới nông thôn đều được “khoác” lên mình những “tấm áo” mới. Các chợ đều được đầu tư xây dựng, cải tạo lại kiên cố, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường, cũng như chuyên nghiệp hơn trong công tác quản lý, vận hành và văn minh thương mại. Đối với khu vực nông thôn, XHH đầu tư chợ đã giúp các địa phương giải bài toán kinh phí, phương thức quản lý, vận hành chợ, hoàn thành tiêu chí chợ nông thôn mới.

Những vấn đề đặt ra
Mặc dù đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên, việc XHH đầu tư xây dựng gắn với việc chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ trên địa bàn tỉnh vẫn còn những hạn chế nhất định. Theo đánh giá của Sở Công Thương, tiến độ chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ chưa đạt mục tiêu, lộ trình đề ra. Điển hình như, năm 2013 đạt 14%, năm 2014 đạt 18%, năm 2015 đạt 21%, năm 2017 đạt hơn 20%. Một số địa phương vẫn chưa chú trọng, quyết tâm thực hiện chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ, mặc dù hệ thống chợ trên địa bàn khá phát triển như các huyện Yên Định, Triệu Sơn, Quảng Xương...

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh còn yếu về năng lực tài chính, do đó việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất chợ chưa đạt như kỳ vọng. Cũng vì lý do này, một số chủ đầu tư nôn nóng thu hồi vốn, tăng phí thuê quầy không phù hợp với lộ trình, dẫn đến tình trạng tiểu thương khiếu nại, khiếu kiện, gây mất trật tự an ninh tại một số địa phương. Mới đây nhất, gần 30 tiểu thương chợ thị trấn Cành Nàng (Bá Thước) đã đóng cửa hàng, tạm dừng kinh doanh buôn bán, đồng thời gửi đơn kiến nghị lên UBND huyện và các ngành chức năng phản đối việc tăng phí là một ví dụ.

Bên cạnh đó, hiện vẫn còn một nghịch lý tồn tại. Đó là, trong khi nhiều chợ khó thu hút doanh nghiệp đầu tư, thì lại có những chợ được đầu tư khang trang, hiện đại nhưng lại không phát huy được hiệu quả. Chợ Tân An - Tân Bình (TP Thanh Hóa) là một điển hình. Được đầu tư xây dựng với nguồn vốn 40 tỷ đồng, chợ Tân An - Tân Bình có diện tích xây dựng 5.200m2, gồm hơn 300 gian hàng kinh doanh cố định, được đưa vào sử dụng từ tháng 1-2017. Tuy nhiên, hiện nay chợ Tân An - Tân Bình chỉ phát huy được một phần nhỏ công năng. Theo các tiểu thương kinh doanh tại đây, chợ chỉ đông người vào một lúc buổi sáng, còn buổi chiều, khung cảnh rất đìu hiu, thưa thớt. Đại diện chủ đầu tư - Công ty TNHH Xây dựng Môi trường Trường Thi, cho biết: Khi chợ mới đi vào hoạt động đã thu hút được 200 hộ kinh doanh buôn bán. Tuy nhiên, do chợ tạm cũ ở gần đó không được dẹp bỏ triệt để, người dân vẫn giữ thói quen mua ở ven đường nên tiểu thương bỏ dần các quầy hàng kinh doanh trong chợ, mặc dù giá thuê quầy hàng đang được áp dụng khá thấp so với khung giá quy định của UBND tỉnh.

Năm 2018, tỉnh ta xây dựng kế hoạch hoàn thành chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh 117 chợ, thu hút đầu tư xây dựng mới 8 chợ. Tuy nhiên, các chợ trong kế hoạch chuyển đổi còn lại đa số là chợ dân sinh hạng III, vì vậy khi đầu tư xây dựng cần nguồn vốn lớn, trong khi khả năng thu hồi lại thấp và kéo dài. Vì vậy, để việc thực hiện chủ trương XHH chợ đạt hiệu quả, cần có thêm các chính sách khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp đầu tư xây dựng chợ tại nông thôn. Tổ chức tuyên truyền, công khai rộng rãi trên các phương tiện truyền thông đại chúng để nhân dân nắm được chủ trương, chính sách của Nhà nước; về lợi ích lâu dài khi thực hiện chuyển đổi chợ. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành, chính quyền địa phương và nhà đầu tư trong việc tổ chức việc chuyển đổi chợ một cách công khai. Khi quy hoạch chợ phải khảo sát kỹ địa điểm, vị trí, quy mô, phù hợp với điều kiện kinh tế và tập quán sinh hoạt của người dân, bởi chợ không chỉ là nơi giao thương hàng hóa, mà còn là điểm hẹn văn hóa ở nông thôn. Công tác quản lý, vận hành chợ sau thực hiện đầu tư và chuyển đổi cũng cần phải được giám sát chặt chẽ để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa chủ đầu tư và tiểu thương. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương, các ngành chức năng cần vào cuộc quyết liệt trong vấn đề dẹp bỏ chợ tạm, chợ cóc, tạo điều kiện để doanh nghiệp kinh doanh, khai thác chợ hiệu quả, phát huy công năng của dự án chợ đã được đầu tư.
Bài và ảnh: Minh Hằng
 

Shares